thai-translate

แปลไทย-อังกฤษ (Thai ⇄ English Translation)

Overview

แปลภาษาไม่ใช่แค่เปลี่ยนคำ แต่ต้องเลือกระดับภาษา สรรพนาม และคำทับศัพท์ให้เหมาะกับผู้อ่าน. Translation is register selection first, word selection second — Thai forces you to commit to a social relationship before you finish the sentence.

When to use

• แปลเอกสาร อีเมล โพสต์ บทความ ระหว่างไทย-อังกฤษ
• Localizing UI, marketing copy, contracts for a Thai audience
• เลือกสรรพนาม "I/you" ที่เหมาะกับบริบท
• ตัดสินใจว่าจะทับศัพท์ คำไหน หรือเก็บภาษาอังกฤษไว้
• แก้คำแปลที่ "อ่านแล้วรู้ว่าแปลมา" ให้เป็นธรรมชาติ

Core conventions

1. Register matrix — pick BEFORE translating

Register	When to use	Example greeting	I / you
ราชการ / royal	govt letters, ทรงพระเจริญ, ราชสำนัก	กราบเรียน	กระผม·ดิฉัน → ท่าน
สุภาพทางการ business	external emails, contracts, press	เรียนคุณ…	ผม·ดิฉัน → คุณ·ท่าน
กึ่งทางการ workplace	colleagues, Slack, internal docs	สวัสดีครับ·ค่ะ	ผม·เรา → คุณ·พี่·น้อง
ลำลอง casual	friends, social posts	หวัดดี	เรา → นาย·เธอ·ชื่อ
กันเอง intimate	close friends only	ดิ้·เฮ้ย	กู → มึง or first names

Rule: when in doubt, go ONE step more formal than English source. English "Hi" → Thai "สวัสดีครับ", not "หวัดดี", unless context says otherwise.

2. Keep-in-English vs ทับศัพท์

• Keep English: tech (API, deploy, server, KPI, deadline, email, meeting), brands (Apple, Shopee), units (GB, USD), proper nouns, acronyms.
• ทับศัพท์ established: คอมพิวเตอร์, อินเทอร์เน็ต, อีเมล, โน้ตบุ๊ก, แอป, เว็บไซต์, ไลน์, เฟซบุ๊ก. Use these in mainstream/consumer copy.
• Translate: abstract concepts (freedom → เสรีภาพ), institutional terms (board of directors → คณะกรรมการ), legal terms (use Royal Institute glossary).
• Audience test: government/elderly → translate or use Royal Institute spelling. Tech/youth → keep English or short ทับศัพท์.

3. Pronouns (no 1:1 mapping with I/you)

Thai "I"	Speaker	Context
ผม	male	default polite
ดิฉัน	female	formal business, written
ฉัน	female (or neutral)	semi-formal, song lyrics
หนู	female younger → senior	family, school, junior staff
เรา	any	casual, also plural
กระผม	male	very formal, to superiors
กู	any	rough/intimate only

Thai "you"	Use when
คุณ	safe default, polite
ท่าน	very formal, to elders/officials
พี่	addressee is older/senior
น้อง	addressee is younger/junior
เธอ	casual, romantic, female-to-anyone
นาย	casual male, or "you" in light tone
first name + พี่·น้อง	most natural in workplace

Pitfall: defaulting "you" → "คุณ" in casual contexts sounds cold. Use พี่·ชื่อ instead.

4. ครับ / ค่ะ particles

• Per-utterance, NOT per-sentence. In writing, ~1 ครับ·ค่ะ per paragraph is normal.
• Spoken/chat: end most turns with ครับ·ค่ะ.
• Written articles, news, captions: usually drop entirely.
• ครับ (male), ค่ะ (female), คะ (female questions: "จริงหรอคะ").

5. Idiom equivalents (don't translate literally)

Thai	English equivalent
น้ำขึ้นให้รีบตัก	strike while the iron is hot
กบในกะลา	frog in a well / narrow worldview
ขี่ช้างจับตั๊กแตน	sledgehammer to crack a nut
น้ำท่วมปาก	tongue-tied / can't speak up
ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่	they know each other's secrets
ปิดทองหลังพระ	doing good unseen / unsung hero
ชักแม่น้ำทั้งห้า	beat around the bush
หนีเสือปะจระเข้	out of the frying pan into the fire

Examples

INPUT: "Hi team, just a quick reminder our deadline is Friday EOD." OUTPUT (กึ่งทางการ workplace): "สวัสดีทีม แจ้งย้ำอีกครั้งนะครับ deadline ของเราคือวันศุกร์ก่อนเลิกงานครับ"

INPUT: "We regret to inform you that your application was unsuccessful." OUTPUT (สุภาพทางการ): "ทางบริษัทขอแจ้งด้วยความเสียใจว่า ใบสมัครของท่านยังไม่ผ่านการพิจารณาในครั้งนี้"

INPUT: "555 มาช้าอีกแล้ว เดี๋ยวกูไปก่อนนะ" OUTPUT (casual EN): "Lol late again — I'm heading out first."

INPUT: "She always plays it safe — total frog-in-a-well thinking." OUTPUT: "เธอเซฟตัวเองตลอด คิดแบบกบในกะลาเลย"

Common mistakes

• Translating "the / a" — Thai has no articles. Drop them.
• Pluralizing nouns Thai keeps singular: "หนังสือ 3 เล่ม" not "หนังสือs".
• Auto-using "คุณ" for every "you" → sounds stiff in chat/social.
• Ending every Thai sentence with ครับ·ค่ะ in written articles → over-polite.
• Translating "We are excited to announce…" → "พวกเราตื่นเต้นที่จะประกาศ…" (literal/awkward). Use "ทางเราขอประกาศ…" or "ยินดีอย่างยิ่งที่จะแจ้งว่า…"
• Using ดิฉัน in casual chat → sounds like 1980s newscaster. Use ฉัน·เรา.
• Mixing registers within one paragraph (กระผม + นาย together).
• Using common ใช้ / ให้ / กิน / พูด when translating royal context → must shift to ราชาศัพท์ (พระราชทาน / เสวย / ตรัส). See royal vocabulary section.
• Accepting a sworn-translation, medical-label, or patent request without referring to a certified specialist → high-stakes domains require certified providers, not general LLM translation.

ราชาศัพท์ minimum (Royal vocabulary basics)

Use when translating content involving the Thai royal family, royal news, royal events, or formal references to His Majesty / Her Majesty / สมเด็จพระบรมวงศ์. Wrong register or familiar vocabulary in royal context is legally and culturally serious in Thailand — when in doubt, escalate.

English	Thai (common)	ราชาศัพท์ (royal)
to go	ไป	เสด็จ / เสด็จพระราชดำเนิน
to say / speak	พูด	ตรัส / รับสั่ง / มีพระราชดำรัส
to think	คิด	ทรงพระราชดำริ / มีพระราชดำริ
to give / grant	ให้	พระราชทาน
to eat	กิน	เสวย / ทรงเสวย
to sleep	นอน	บรรทม
to be born	เกิด	พระราชสมภพ (king/queen) / ประสูติ (princes·princesses)
to bestow a gift	มอบให้	พระราชทาน / โปรดเกล้าฯ พระราชทาน
hand	มือ	พระหัตถ์
head	หัว	พระเศียร
hair	ผม	พระเกศา
face	หน้า	พระพักตร์
speech / royal address	คำพูด·สุนทรพจน์	พระราชดำรัส / พระบรมราโชวาท
photograph / portrait	รูป·ภาพถ่าย	พระบรมฉายาลักษณ์ (king·queen) / พระฉายาลักษณ์ (royals)
birthday	วันเกิด	วันคล้ายวันพระราชสมภพ (king·queen) / วันคล้ายวันประสูติ (princes·princesses)
to do (auxiliary)	—	ทรง + verb (e.g., ทรงงาน, ทรงดนตรี, ทรงม้า)

The auxiliary ทรง prefixes many ordinary verbs to lift them into royal register (ทรงงาน = "works", ทรงพระอักษร = "writes/studies"). Do not stack ทรง with a verb that already has a royal form (write ตรัส, not ทรงตรัส).

Tiered system — important caveat. ราชาศัพท์ is not one vocabulary set but several tiers used for different ranks: พระมหากษัตริย์·สมเด็จพระราชินี (highest) → สมเด็จเจ้าฟ้า → พระองค์เจ้า → หม่อมเจ้า (lower royal). Vocabulary differs across tiers (e.g., พระราชสมภพ vs. ประสูติ above). This skill provides a working minimum for journalistic / informational translation. For ceremonial, state, palace, or official royal-household content, consult the Royal Institute (สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, orst.go.th) reference or an experienced specialist translator. Do not improvise.

Scope note — when NOT to use this skill

This skill covers general EN↔TH translation, localization, and register selection. Bow out and recommend a specialist for:

• Legal contracts & sworn translation — Thai courts, immigration, and government agencies often require sworn / NAATI-equivalent / Department of Consular Affairs–certified translation (consular.mfa.go.th). General LLM output is not admissible.
• Medical records, prescriptions, drug labels, clinical trial documents — patient safety risk; use a qualified medical translator.
• Patent filings, technical specifications, regulatory submissions — highly domain-specific terminology; mistranslation has legal/financial consequences.
• Royal / state ceremonial content — beyond the ราชาศัพท์ minimum above; consult the Royal Institute (orst.go.th) or an experienced palace-affairs specialist.
• Pali / Sanskrit / Buddhist scripture (พระไตรปิฎก, บทสวดมนต์) — language outside everyday Thai; requires a scholar of Buddhist canonical languages.
• Northern / Northeastern / Southern dialects (คำเมือง, อีสาน, ปักษ์ใต้) and Pak Tai variants — this skill covers Central Thai (ภาษากลาง) only. Dialectal work needs a native speaker of that region.
• Old Thai / Sukhothai-era scripts, jindamani, ancient inscriptions — academic specialty.

When the user asks for any of the above, name the limitation explicitly, then point them to: Royal Institute (orst.go.th) for vocabulary/style, Department of Consular Affairs (consular.mfa.go.th) for sworn certification, or a relevant domain expert. Declining gracefully beats shipping an inaccurate translation in a high-stakes domain.